جایگاه کلامی نظریه فطرت در اندیشه استاد مطهری
16 بازدید
محل نشر: مشکو‌ة » بهار 1384 - شماره 86 (12 صفحه - از 85 تا 96)
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
در میان اندیشمندان دینی، بی‏تردید متکلّم فرزانه معاصر، استاد مطهری برجسته‏ترین شخصیتی بود که توانست ضمن تبیین جایگاه واقعی علم کلام، از اسلام نظامی جامع و فراگیر ارائه دهد که پاسخگوی همه نیازهای آدمی و دربردارنده سعادت او در هر دو سرا باشد. دغدغه و دلمشغولی استاد، دفاع از دین بود؛ لذا با ژرف‏اندیشی و وسعت دید به عنوان دیده‏بانی بزرگ ضمن تشریح آموزه‏های دین، دفاع از آنها را در رویارویی با شبهات و ابهامات بیگانگان در دستور کار خود قرار داد. تبیین حقوق زن، مسئله حجاب، فلسفه اخلاق، جاودانگی دین، نیاز به دین، علم و دین، و... به رغم تنوع، از نظر تعلق به گستره‏های معرفتی و تمایز روشی در دیدگاه استاد به عنوان کار کلامی قلمداد گردید. از منظر استاد مطهری همانند حکما تمایز علوم به موضوعات است و حتی ایشان وحدت مسائل علم کلام را وحدت اعتباری می‏داند و درباره علم کلام به روش و غرض آن بیشتر نظر می‏کند تا در موضوع آن؛ لذا علم کلام مجموعه مطالبی است که در دفاع از حریم دین و اثبات آن و رد دیدگاه مخالفان بیان می‏شود. به عبارت دیگر استاد معتقد است وظیفه علم اخلاق، حقوق، فقه و... تنها بیان دیدگاههای اخلاقی، حقوقی و فقهی است، ولی دفاع از آنها در برابر شبهات به عهده علم کلام می‏باشد، به گونه‏ای که یک متکلّم می‏تواند در مسائل جامعه‏شناسی، حقوق و... وارد شود و تنها از آن جهت که به دین ارتباط پیدا می‏کند رفع شبه کند. تألیف کتابهایی همانند نظام حقوق زن در اسلام، مسئله حجاب، خدمات متقابل ایران و اسلام و... در همین راستا معنی پیدا می‏کند. از جمله مسائل مهمی که استاد به آن پرداخته است فطرت می‏باشد. این مقاله می‏کوشد بعضی از کارکردهای کلامی این نظریه را در آثار به جای مانده از ایشان تبیین کند. در واقع فرضیه تحقیق حاضر بیان نقش کلیدی فطرت در حوزه‏های گوناگون همانند انسان‏شناسی و دین‏شناسی رامطرح می‏کند و می‏کوشد اثبات کند که نظریه فطرت بسیاری از معضلات کلامی را حل می‏کند و معیاری در تشریح رفتارها و آموزه‏های دینی است. جاودانگی دین اسلام، حل نسبیت‏گرایی اخلاقی، مبانی انسان‏شناسی و... در گرو اثبات این نظریه است.
آدرس اینترنتی